Göktürkçe ve Eski Türkçe Dönemi’nde Gece sözcüğü ne demektir?

Eski Türkçe Dönemi’nde “Gece” (Göktürkçe & E. Uygurca) Kéçe/ Kiçe demektir. Bu sözcüğün geçmişini yazılı kaynaklarda Göktürkçeden sonraki Eski Uygurca Dönemi’nden (8. yy.) bu yana Türk Dili’nde takip edebiliyoruz.

İlk biçimi “Kiçe” yani, aslında kapalı e (è – 𐰅) ile “Kèçe” idi. Oğuz grubu söz başı K seslerini G’leştirdiği için bu bizim Türkçemizde “Gece” biçimini aldı. Her sözcük kendi ruhunu ve karakterini edinir. Gece sözcüğü de kulağımıza hoş gelen sözlerden biri olmuştur.

Kelime tahlili (2 Olasılık)
“Geç-” eylem gövdesine, eylemden ad yapan -e yapım ekini alarak oluştuğunu düşünüyorum.
• Geç- (eylem kökü) + -e (eylemden ad yapan ye.).

Bir başka olasılık, erkenin zıttı olan “geç” adına az görülse de addan ad yapan -A yapım ekini almış olmasıdır.
Geç (ad kökü) -e (addan ad yapan ye.)


Oğuzhan BALTAOĞLU


Kaynaklar:
▪︎ ERGİN, M. (Kasım 2007) “Orhun Abideleri” 40. Baskı. İstanbul: Boğaziçi Yayınları.
▪︎ TEKİN, T. (Kasım 2023) “Irk Bitig” 4. Baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
▪︎ KAŞGARLI, M. (Mayıs 2005) “Divanü Lügati’t-Türk” 1. Baskı. İstanbul: Kabalcı Yayınevi.