Erinç Ne Demektir? Tabî ~ Elbette ~ Muhakak ~ Belki de

Eski Türkçe Dönemi’nde (Göktürkçe & Eski Uygurca) Erinç, cümleyi bağlayıp bitirici tabi, elbette, muhakkak gibi anlamlara gelen bir kesinlik bildirisidir. Kesinlik ifadeleri olasılık için de kullanılabilir (belki de). Bu elbette “kapalı e” ile yazılmayan normal “erinç” sözü içindir. Çünkü Türkçede iki ayrı anlamda “erinç” sözü bulunur.

Göktürk kitabelerinde ve Uygur döneminde yaygın kullanılan bir söz olarak “Erinç” çok dikkat çekicidir. Elbette, mutlaka, belki de gibi cümleyi bağlayıcı bir söz olarak kullanılır.

İşin başka bir ilginç yönü ise başı i sesine yakın çıkan kapalı e sesiyle (é) bir başka “Érinç” (İrinç) sözünün daha olmasıdır. Bu da huzur, rahatlık ve mutluluk anlamlarını taşır. Bu iki erinç’in de Èr- (olmak) eylemine -inç eki getirilerek oluşması mümkündür.

Huzur anlamına gelen Èrinç’te bu zaten olağandır, çünkü, er- olmak eylemindeki e’nin aslı zaten kapalı e’dir. Diğerinin de aynı kök ve ekten çıkarak başka bir anlam verdiğini düşünmek mümkündür.

Bu söz, Kazak Türkçesinde “ǝrine” biçiminde yaşamaktadır. Elbette, tabi anlamında kullanılır.

1. Erinç – Elbette, tabi.
2. Èrinç (İrinç) – Huzur, rahatlık, mutluluk.

Èr- + -inç Fiilden isim yapan bir sözcük oluşumudur.



Oğuzhan BALTAOĞLU