Türk Orhun (Orhon – Orkhon) Alfabesi Tablosu

Bu sayfada Türk Orhun (Göktürk) Alfabesi, damga biçimleri ve temel ses değerleriyle birlikte tanıtılmaktadır. Alfabe, yazıtlarda görülen özgün biçimi esas alınarak tablo hâlinde sunulmuş, kalın–ince ayrımı ve birleşik ses değerleri gösterilmiştir.

Özgün Türk Alfabe Tablosu budur.


Türkler, her biri bir anlam içeren tarihi damgalarını bin yıllar içinde yazıya dönüştürmüştür ve bu çok kurallı, düzenli bir yazı sistemidir. Türkçenin yapısına uyumlu o kadar çok yazı ve imla kuralı vardır ki, o dönem bu kadar kurala nasıl hakim oldukları şaşkınlık vericidir. Bu durum, Türklerin o dönemde dahi köklü bir yazı geleneğinin olduğunu gösterir.

Burada gördüğünüz tablo, yabancıların runik(gizemli) olarak adlandırdığı ve Türkler tarafından kullanılan Orhun alfabesi yazı düzenidir. Yabancıların zannı aksine Türk kökenlidir. Yine burada gördüğünüz tablo, Yoluğ Tigin‘in özenle yazdığı Kül Tigin ve Bilge Kagan Yazıtlarında en olgun halini almış yazı biçimidir. İçlerindeki kapalı e ( é-𐰅 ) ise Orhun Yazıtlarında bulunmayıp Yenisey ve Talas gibi diğer Türk yazı sahalarında bulunur. Önemli ve bilindik bir damga olduğu için buraya da koyma gereği duydum.

Türklerin Orhun yazı sahası 38 damgayla gösterilir. Ama yine bunların içinde bulunan Tonyukuk Yazıtları’nda ise “aş” (𐰿), “baş” (𐱈) ve Osman Nuri Alkan’ın çalışmaları sırasında gösterdiği “çi” () damgasıyla birlikte 41 ses değeri bulunur. Bunların beş tanesi Türkçedeki 9 ünlü sese işaret eder. Yazı yönü sağdan sola doğrudur.

İleriki bölümlerde hem yazı kurallarını hem de derin yazı geleneklerine yönelik örnekleri paylaşıyor olacağım. Esenlikler sizlerle olsun.


Oğuzhan Baltaoğlu