Türk Lehçelerinde ve Eski Türkçede (Göktürkçe & E. Uygurca) “Yağmur” Ne Demek?

Türk lehçelerinde Yağmur kavramı, Eski Türkçe (Göktürkçe ve E. Uygurca) ve Orta Türkçe Dönemi’nde bizimle neredeyse aynı biçimde söylenerek “yaģmur” demekti. Türk lehçelerinde ise çeşitli ses olayları ve denklikleriyle birlikte yağmur’un aşağıdaki değişik biçimleriyle ortaya çıkar.

Yag- eylemine -mIr eylemden ad yapan yapım eki getirilerek oluşmuştur.

Eski Türkçe döneminde, Eski Uygurca ve Hakaniye Türkçesi’nde “yagmur” denildiğini görüyoruz. Dolayısıyla özgün haline en yakın ve doğru biçimde bizim söylediğimiz görülüyor.

T. Türkçesi: Yağmur
Az. Türkçesi: Yağış
Kazakça: Jañbır
Kırgızca: Camgır
Özbekçe: Yomgir
Türkmence: Yağış
Kazan Tatarcası: Yañgır

Diğer lehçelerdeki bu değişik biçimlerin en büyük nedeni g>m yer değiştirmesi, göçüşme (metatez) ses olayının olmuş olmasıdır. Söz başı “y” seslerinin bazı Türk dillerinde farklı oluşu da bu değişikliklere sebep oluyor.

Oğuzhan BALTAOĞLU