Türk Lehçelerinde ve Eski Türkçe Dönemi’nde (Göktürkçe & E. Uygurca) “Kötü” Ne Demek?

Türk Lehçelerinde “kötü” kavramı, Eski Türkçe Dönemi’nde (Göktürkçe, E. Uygurca) yablak, yabız, yaman ve anyıg biçiminde karşılık buluyordu. Türk Lehçelerinde kötü sözcüğü ise ağırlıklı olarak “yaman” sözcüğünün aşağıda belirttiğimiz lehçe farklılıklarıyla söyleniyor. Bunun yanı sıra kötünün Türkmencede “Erbet“, Azerbaycan Türkçesinde “Pis“, Kazan Tatarcasında “Naçar” karşılıkları bulunur.

Türk Lehçelerinde değişik kullanımları görüyorsak da günümüz Türkçeleri için en eski ortak çıkışı “Yaman” sözcüğüdür.

Yablak kullanımdan düşse de Yabız, “yavuz” olarak devam ediyor. Pek kullanılmasa da Kazak Türkçesi’nde yawız biçimini görüyoruz. Aslında Anadolu ağızlarında değişik anlamlarda yavlak biçimi de görülüyor.

Gördüğünüz gibi söz başı Y sesleri Kazakçada “J”, Kırgızcada “C” biçimindedir. Tatarlar Farsça kökenli Naçar’ı ağırlıklı olarak kullanıyorlarsa da dediğimiz gibi “Yaman” hepsinde ortaktır.

Eski Türkçe Dönemi (Göktürkçe & E. Uygurca): Yablak, yabız, yaman, anyıg.

Türkiye Türkçesi: Kötü
Aze. Türkçesi: Pis
Kazakça: Jaman
Kırgızca: Caman
Özbekçe: Yomon
Türkmence: Erbet
Tatarca (Kazan): Naçar


Oğuzhan BALTAOĞLU