Türklerin geçmişten bugüne taştan kağıda vurduğu her söz, Türkçenin her güzelliği, Orhun, Yenisey gibi Türk alfabelerinin paylaşıldığı akademik bilgiye dayalı bir alan. Oğuzhan Baltaoğlu'nun Türk Dili ve kültürü çalışma alanı.
Türklerin geçmişten bugüne taştan kağıda vurduğu her söz, Türkçenin her güzelliği, Orhun, Yenisey gibi Türk alfabelerinin paylaşıldığı akademik bilgiye dayalı bir alan. Oğuzhan Baltaoğlu'nun Türk Dili ve kültürü çalışma alanı.
Türk Lehçelerinde ve Eski Türkçede (Göktürkçe & E. Uygurca) “Güzel” Ne Demek?
Türk Lehçelerinde “Güzel” kavramı, Eski Türkçe Dönemi’nde (Göktürkçe & E. Uygurca) Körüklüg, Körüglüg, körklüg, körtle, körkle sözcükleriyle karşılanıyordu. Günümüz Türk lehçelerinde ise açıkladığımız çok türlü karşılıklarıyla listeledik.
Bu çalışmayı yapmak zor oldu, çünkü hem Eski Türkçedeki yazılışlarını görerek tespit etmek istedim hem de Türk lehçelerinde ayrı ayrı kullanım sıklığına göre sözcükleri belirtmek istedim. Bölgeyi Kazakistan üzerinden bir miktar tanıdığım için sözcükleri tanımak ve değerlendirebilmek bir miktar mümkün oldu.
Orhun alfabeli Türk yazıtlarda “güzel” sözcüğü (körüklüg, körüglüg, körklüg, körtle, körkle vs.) o kadar az kullanılmış ki, birkaç yerde tespit edebildiğime mutlu oldum. Irk Bitig’de ve Yenisey yazıtlarının sadece iki tanesinde ancak bazı örneklere denk gelebildim.
Göktürkler sanki bu sözcüğü kullanmamak için uğraşmışlar. Tabi bu işlenen konuyla da alakalı bir durum. Bu sözcüklerin en sık işlendiği yer, Eski Uygurcanın Soğd-Uygur alfabeli yazmalarıydı. Daha sonra onları da tespit ettim ama burada yalnızca Orhun- Yenisey, yani Türk alfabeli örneklerini göstermek istedim.
Elegest I‘de geçen (körtlKNLPURÑU) “Körtle” deki son “e” yazılmadığı için bazı kişilerce “Kürt el Kan Alp Uruñu” okunmasına sebep olmuş. Halbuki Elegest II‘de aynı sözcük geçiyor ve sefer “e” ile yazılmış. Dolayısıyla doğru okunuş “Körtle Kan Alp Uruñu (Urungu)” dur. Yani “Körtle (Güzel) Han Alp Uruñu“.
Göktürkçe ve Eski Uygurca döneminde güzel sözcüğünü en iyi karşılayan “Körüklüg” (Görüklü) olmuştur. Daha sonra Yenisey’de iki yerde geçen “Körtle” sözünden birini örnek alıp göstermek istedim. Şimdi tabloda gösterdiklerimi buraya da aktarıyorum:
