ÖK/ÜK Damgasının (𐰜) Kullanımı ve sesi öne vererek uzun ünlüye Dönüşü – Köö/Küü

Bu sayfada Ök/Ük Damgasının (𐰸) kullanım özelliklerini inceleyeceğiz. Bu damganın Eski Türkçedeki uzun ünlüleri gösterme konusunda nasıl bir işlevi olduğunu anlayacağız.

Bu damga (𐰜) tek başına ve sözcük içinde daima “ÖK” okunur. Eğer yanında bir ö/ü damgası (𐰇) bulunmuyorsa buna kö sesi verdirmeyi düşünmek doğru bir düşünce olmaz.

Yalnız Eski Türkçe Dönemi’nde, yani Göktürkçe ve Eski Uygurcada “uzun ünlüler” bulunuyordu. Bu uzun ünlüler bazı Türk lehçelerinde bugün bile korunmuştur. Türkler bu uzun ünlüleri imlada gösterebilmek için çeşitli yollar izlediler. Bunlardan birisi “Ok (𐰸), ÖK (𐰜), IK (𐰶), İÇ (𐰱)” damgalarının yanına, kendinde bulunan ünlüden bir tane daha ekleyerek yapılmasıdır. Örneğin Ök damgasının (𐰜) yanına bir Ö/Ü damgası (𐰇) getirildiğinde ünlü sesi öne verir ve sesi uzatır. ( 𐰜𐰇 – Köö/Küü ) Yukarıda bunun örneklerini görüyorsunuz.

Yalnız bizim de yazıtlarda tespit ettiğimiz ve çeşitli hocalarımızın makalelerinde belirttiği gibi, bütün yazıt boyunca aynı sözcüğün her tekrarında bunu yapmadılar. Bir iki örneğinde bu uzun ünlüleri gösterip gerisinde normal yazmayı tercih ettiler. Bu yüzden bir sözcüğün (bu sebeple de) birden fazla yazılış biçimi olduğunu görüyoruz.

Yukarıdaki tabloyu inceleyerek hem eski ve yeni örneklerini görüp hem de okuma çalışmaları yapabileceksiniz.


Oğuzhan BALTAOĞLU