Orhun Alfabesi’nde A/E Damgası (𐰀) Yazım Kuralları.

Bu sayfada Orhun (Göktürk) alfabesinde A/E damgasının (𐰀) hangi durumlarda yazıldığı, hangi durumlarda yazılmadığı ve kalın–ince ünsüzlerle ilişkisi örnek sözcükler üzerinden açıklanmaktadır.


• A/E Damgası (𐰀) Söz başında ve iki sessiz arasında yazılmaz. Çünkü ünsüz (sessiz) damgaların kendisinde A ve E sesleri var kabul edilir. Bu var kabul edilen A ve E sesleri damgaların başında bulunur.

*Damga kalın ise A, ince ise E sesi örnekteki gibi başa alınarak okunur.

Örn:
İnce R > 𐰼 -ER
İnce N > 𐰤 – EN
Kalın T > 𐱃 – AT
vs.

Not: Yalnız “sözcük içinde” bu okuma kuralı sabit değildir. Sözcük A veya E ile başlamıyorsa sadece bir sessiz harf olarak sözü başlatır.

A/E Damgası (𐰀) ne zaman yazılır?

• A/E Damgası (𐰀) sözcük sonunda yazılır.
𐰴𐰺𐰀 > KARA

• A/E Damgası (𐰀) “uzun ünlü” olduğu durumlarda
TĀM > Dam (𐱃𐰀𐰢) yazılır.

• Yazılışı başka bir sözcükle karışacağı durumlarda yazılır.
Çık- (-𐰲𐰶) / Açık (𐰀𐰲𐰶)

Elbette tüm bu kurallar geleneksel imlayı kullanmak istediğimizde geçerlidir. Belki de günümüzde işlek bir kullanım için bütün ünlülerin yazıldığı durum da söz konusu olabilir. Biz özgün yazılış biçimini gösteriyoruz.


Oğuzhan BALTAOĞLU