5. Kalın D (𐰑) damgasının Türk Köken Açıklaması

Bu sayfada Türk Orhun (Göktürk) Alfabesi’nde yer alan Kalın D Damgasının (𐰑) kökeni, biçimsel yapısı ve Eski Türkçedeki anlam ilişkisi ele alınmaktadır. Tüm Türk yazı sahalarında iki eş parça olarak gösterilen bu damganın “adır- /ayır-” eylemiyle ilişkisi gösterilmektedir.

Kalın D damgasının (𐰑) okunuş biçimi “AD” dır. Orhun ve Türk yazı sahalarının tümünde kullanılan bu damganın birbirinden ayrılmış iki parça görüntüsü o kadar belirgindir ki, adır- (ayır-) eylemi şekle bürünmüştür. Tabloda sağ tarafta gördüğünüz damga ise Yenisey biçimidir.

Adır- > Ayır-, Adınçıg > Apayrı, bambaşka gibi sözcüklerin kökü olan AD sözü bu damgayla (𐰑) birlikte yazılır ve görüntüdeki bu anlamı verir. Bunun sağlamasını yapan damga ise Yenisey’de kullanılan Kalın D damgası (𐰒) dır. Yine birbirinden ayrılan parçaları gösterir. Alfabenin kimlik sağlamasını yaptığı damgalardan biri de bu olmuştur.

Dolayısıyla söyleyebiliriz ki, Türk alfabesi Türk Milleti’nin zihninde görselleştirdiği eylem ve olgulardan oluşur.


Oğuzhan BALTAOĞLU