22. IK (𐰶) Damgasının Türk Köken Açıklaması

Bu sayfada Türk Orhun (Göktürk) Alfabesi’nde yer alan Ik Damgasının (𐰶) Türk kökeni, biçimsel yapısı ve Eski Türkçedeki anlam ilişkisi ele alınmaktadır. Damgadaki yön işaretiyle Türkçede göndermek anlamına gelen I- eyleminin ilişkisi incelenmektedir.

Bu damganın (𐰶) okunuş biçimi “IK” tır. I- (ı-, ıd-, ıt-) göndermek eyleminden -k sesi ile türemiş bir sözcüktür. Bu gönderme, ilerletme eylemi (ı-), -k sesiyle birlikte bir engele, zorlanmaya uğramış anlamını kazanır.

Bu IK’ın aslen eylem durumunda (Ik-) olduğu anlaşılır. Türkçede bu damga ve eylemin halen yaşayan biçimi ıkın- (mak) eylemidir. Bu bir zorlanmayla ittirme eylemidir. Bunu bir kapıyı açmak için omuzlamak olarak da düşünebilirsiniz. Bu anlamın damgadaki desteği, ok yönü biçimi ve Yenisey’de görülen düz bir zemine batmış ok ucu biçimidir. Bu söz ettiğimiz engeli en iyi biçimde anlatabilecek biçimlerden birisi olmuştur.

Bu damga – anlam ilişkisi de katkı sağladığım damgalardan biridir. Dolayısıyla bu damga da alfabenin Türk kökenine önemli bir işaret olmuş durumdadır.


Oğuzhan BALTAOĞLU